Get Adobe Flash player

TOELICHTING OP DE REUZEN UIT  TILBURG, BERKEL-ENSCHOT EN UDENHOUT.

De belangrijkste functie van de Reuzen is het uitdrukken van de eigenheid van de gemeenschap (stad – dorp), die door de Reus wordt vertegenwoordigd. Met nog mooiere woorden gezegd: de Reus geeft de stad of dorp een eigen identiteit. 

Het woordje “EIGEN” betekent dat de mensen uit de stad of het dorp zeggen: “KIJK DAT IS ONZE REUS DAT IS ONZE (naam van de Reus)……………!!!

Toen begin jaren negentig van de vorige eeuw werd beslo-ten om de stad Tilburg en de dorpen Berkel-Enschot en Udenhout hun eigen Reus te geven, moest dus iedere Reus laten zien welke van de 3 gemeenschappen hij of zij vertegenwoordig-de. 

1. De Reus FRAANS KRUIK is onlosmakelijk verbonden aan TILBURG

Geen enkel probleem bij deze keuze. Van oudsher kende Tilburg een belangrijke textiel- en wolindustrie. En omdat bij het schoonmaken van de wol ammoniak nodig was brachten de arbeiders dagelijks hun plas – plat gezegd hun “zeik” – in een kruik mee naar hun werk.  (‘s Maandag niet, want dan zat er teveel alcohol bij). De spotnaam voor Tilburgers is dan ook “kruikenzeikers”. 

De naam “Fraans” verwijst naar Frans Verbunt – een echte en alom bekende Tilburger die ooit zes horecazaken tegelijk uitbaatte. Hij was een levenskunstenaar , ‘n wijnkenner, wijn-schrijver, ‘n man van gouden ideeën. Hij schreef een Tilburgs dialect woordenboek, was me-de-oprichter van de stichting Tilburgse Taal, maar was toch vooral tonpraoter., In gewoon Nederlands: feestredenaar met carnaval. Het voorstel (van Leon Timmermans) om hem in lengte van jaren te gedenken werd de aanzet om de Reus van Tilburg te maken.

2. De Reus “Udenhoutse Broeder”.

Na een gemeentelijke herindeling werden de dorpen Berkel-Enschot en Udenhout bij Tilburg gevoegd. En ook voor die gemeenschappen moest een Reus gemaakt worden.

“D’n Udenhoutse Broeder” is een bekend begrip als men iets zegt over Udenhout. 

In Udenhout zijn diverse instellingen voor gehandicapte mensen en er werken dus veel men-sen in de zorg. Naast een religieuze term “broeder” werd ook verpleger broeder genoemd.  En toen bakker Besselink een lekkernij in de vorm van een grote koek met spijs en andere smakelijke ingrediënten maakte en die “Udenhoutse broeder” noemde werd de naam een be-grip. Nu is er ook het “Genootschap van de Udenhoutse Broeder”, een broederschap waarin jaarlijks een man of vrouw wordt opgenomen die zich verdienstelijk heeft gemaakt voor de Udenhoutse gemeenschap.

3. Reus St. Caecilia en St. Willibrordus uit Berkel-Enschot.

Maar wat een probleem was het om een Reus voor Berkel-Enschot te maken. 

In het verleden waren Berkel en Enschot afzonderlijke dorpen, die weliswaar één gemeente vormden, maar onderling was het vaak “pik en pook”. 

Vervolg: zie ommezijde

Bij alle beslissingen moest rekening gehouden worden met beide dorpjes. 

Het gemeentehuis bijvoorbeeld kwam op de grens tussen de dorpen te staan. Hetzelfde gold voor andere gemeenschappelijke zaken. Bekend is een uitspraak van een echte Enschottenaar toen bekend werd dat het Enschotse kerkhof bijna vol was ‘als ik in Berkel begraven moet worden, ga ik niet dood.”

Enschot is bekend als bedevaartplaats van St.Job. 

Helaas een St.Job reus wordt in Berkel niet erkend. Ook de Trappisten hebben hun klooster en brouwerij op Berkel-Enschots grondgebied, maar omdat aan Udenhout al een broeder als Reus is toegedacht was een Trappist als reus geen goed idee.

Nou stond er in Berkel-Enschot ook een klooster van de Trappistinnen / Cistercienzers, maar die stonden op het punt om te verhuizen naar een andere gemeente en een Trappistin als reus was dus ook geen haalbare kaart.

Tenslotte werd geheel in de stijl van vroeger – ieder z’n zin - de Reus met de twee hoofden – Januskop – geboren. De Berkelse parochie is vernoemd naar St Willibrordus en St Caecilia is de parochie heilige van Enschot. 

Koosje-Koosje   (leesbrief)

Lang geleden, om precies te zijn in het jaar nul, leefde in het land Judea hier ver vandaan een koning. Zijn naam was Herodes de Grote.

Nu hoorde Herodes dat er een nieuwe koning geboren zou worden in Bethlehem. Herodes dulde geen bedreigingen van zijn heerschappij en hij wilde natuurlijk direct weten  wie deze “rivaal” was om hem uit de weg te kunnen ruimen.

Ondertussen volgden drie wijzen uit het Oosten een ster die aangaf waar de nieuwe koning van de Joden geboren was. Zij gingen op bezoek bij Herodes en Herodes vertelde hen dat hij ook eer wilde bewijzen aan de pasgeborene en rekende erop dat de wijzen na hun bezoek aan Bethlehem bij hem verslag zouden uitbrengen. Toen de wijzen niet terugkwamen liet Herodes voor alle zekerheid alle kleine kinderen uit Bethlehem vermoorden.

Om de “kindermoord van Bethlehem” te herdenken, verkleedden kleine kinderen zich als grote mensen en liepen langs de huizen (net zoals bij drie-koningen-zingen) om het Koosjekoosjelied ten gehore te brengen in de hoop een lekkere tegenprestatie te ontvangen. Deze traditie is in de 50-er jaren verloren gegaan. Met onze nieuwe reuzenkinderen willen we Koosje-Koosje weer laten herleven.  

Project van het reuzengenootschap Tilburg, Berkel-Enschot en Udenhout

Ons reuzengenootschap heeft een reuzenproject voor de hogere groepen van de basisscholen.
Hiermee willen we onze kinderen kennis laten maken met het begrip reuzen van ons cultureel erfgoed. Op deze manier willen we een bijdrage leveren om ons cultureel erfgoed te behouden.


Het project wordt gratis aangeboden aan basisscholen en bestaat uit de volgende 4 lessen:

  • Les 1 Het begrip reuzen. Een meer theoretisch lesje met veel foto,s van allerlei reuzen om de kinderen kennis te laten maken met de grote variatie in reuzen
  • Les 2 Koosje, Koosje, een DVD van de totstandkoming van de Tilburgse reusjes Koosje en Koosje en enkele lesbrieven hierover
  • Les 3 De kinderen gaan allemaal zelf een reus ontwerpen
  • Les 4 We komen dan op school met de reusjes Koosje, Koosje en met een van de drie grote Tilburgse reuzen. De reuzen worden op school opgebouwd en alle kinderen mogen komen kijken

De lessen 1,2 en 3 duren ongeveer een half uur, de laatste les iets langer mede afhankelijk van het aantal groepen dat komt kijken.
De tijdsplanning gebeurt geheel in overleg met de groepen en kent veel mogelijkheden.

Om een beroep te doen op hetproject dient U contact op te nemen met Harrie de Jong
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. 013 5360976
Harrie de Jong zit in het bestuur van het reuzengenootschap en is 39 jaar als leerkracht in het basisonderwijs werkzaam geweest.

Lees meer: Scholenproject reuzen voor basisschool leerlingen